ورود بخش خصوصی به مدیریت مصرف گاز با هدف صرفه‌جویی ۳۵ درصدی

الگوی تازه مدیریت مصرف گاز با محوریت «شرکت‌های کارور انرژی» با امضای ۲۲ قرارداد عملیاتی میان شرکت ملی گاز ایران و بخش خصوصی وارد مرحله اجرا شد؛ الگویی داده‌محور که هدف آن بهینه‌سازی مصرف، کاهش اتلاف انرژی و دستیابی به کاهش ۲۵ تا ۳۵ درصدی مصرف در انتهای زنجیره است.
به گزارش شانا، آمارهای رسمی نشان می‌دهد حدود ۲۲ درصد از انرژی تولیدی کشور در مصارف نهایی هدر می‌رود؛ موضوعی که سبب شده تمرکز سیاست‌گذاری انرژی از افزایش تولید به مدیریت مصرف منتقل شود. به این منظور، بر اساس تکالیف برنامه هفتم پیشرفت کشور، باید معادل ۲۰۰ میلیون مترمکعب گاز در روز از این مقدار از مسیر بهینه‌سازی تا پایان برنامه به چرخه ارزش بازگردد. از این رو بهره‌گیری از ظرفیت بخش خصوصی در بخش مدیریت مصرف گاز به‌عنوان یکی از راهکارهای اصلی در دولت چهاردهم در دستور کار قرار گرفته است.

نقش شرکت‌های کارور در کاهش مصرف و ارزش اقتصادی صرفه‌جویی

شرکت‌های کارور انرژی به میدان آمدند تا به‌عنوان بازوی اجرایی مدیریت مصرف گاز عمل کنند. این شرکت‌ها با اجرای پروژه‌های بهینه‌سازی، از نوسازی موتورخانه‌ها و تجهیزات گرمایشی تا اصلاح الگوی مصرف در بخش‌های خانگی، تجاری و صنعتی، مصرف گاز را کاهش می‌دهند. مبنای فعالیت کارورها اندازه‌گیری دقیق مصرف و ثبت صرفه‌جویی واقعی است، به‌گونه‌ای که هر مترمکعب گاز کاهش‌یافته، به‌عنوان یک دارایی اقتصادی قابل معامله تعریف می‌شود.
کاهش مصرف گاز در این مدل، با گواهی صرفه‌جویی انرژی همراه می‌شود. شرکت‌های کارور به ازای هر مترمکعب گاز کاهش‌یافته، این گواهی‌ها را دریافت می‌کنند، امکان عرضه آنها هم در بورس انرژی به صنایع بزرگ وجود دارد. اختلاف قیمت تعرفه گاز خانگی با ارزش گاز صرفه‌جویی‌شده در بورس، انگیزه اصلی سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در پروژه‌های کاهش مصرف را ایجاد می‌کند و یک چرخه اقتصادی شفاف و قابل اعتماد برای بهینه‌سازی مصرف شکل می‌دهد.
افزون بر این شرکت‌های کارور با تحلیل داده‌های مصرف گذشته و پیش‌بینی نیاز آینده، قادرند اقدام‌های مدیریتی و فنی همزمان انجام دهند. این اقدام‌ها شامل زمان‌بندی هوشمند استفاده از تجهیزات، آموزش مشترکان برای کاهش مصرف و ایجاد مشوق‌های اقتصادی برای تغییر رفتار مصرف‌کننده است. به این ترتیب، الگوی کارور نه‌تنها کاهش مصرف را به‌طور عملی محقق می‌کند، بلکه فرهنگ صرفه‌جویی و مدیریت بهینه انرژی را نیز در سطح جامعه نهادینه می‌سازد و امکان تعمیم این رویکرد به سایر بخش‌های پرمصرف را فراهم می‌کند.

چارچوب قراردادها و مدل‌های اجرایی

اما این طرح چگونه اجرا می‌شود؟ برای اجرا دو نوع قرارداد تعریف شده است؛ در مدل نخست، شرکت کارور به‌عنوان خرده‌فروش گاز مسئولیت توزیع و مدیریت مصرف را در یک محدوده مشخص بر عهده دارد. در مدل دوم، شرکت‌ها فقط بر بهینه‌سازی مصرف تمرکز دارند و درآمد خود را از محل گواهی‌های صرفه‌جویی تأمین می‌کنند.
روز یکشنبه پنجم بهمن، ۲۲ قرارداد عملیاتی میان ۱۱ شرکت گاز استانی و کارورهای بخش خصوصی به امضا رسید. این قراردادها استان‌های اصفهان، خراسان رضوی، قم، کرمانشاه، مرکزی، یزد، مازندران، کردستان، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد و خراسان جنوبی را پوشش می‌دهد و بخش‌های خانگی، تجاری، گلخانه‌ها، مرغداری‌ها، صنایع آجرپزی و ساختمان‌های اداری را شامل می‌شود.