روزهای ناخوش فرش دستباف

فرش دستباف تبریز که شهره جهانی دارد حاصل هنر ‎منحصر به دستان معجزه‌گر هنرمندان قالی‌باف آذربایجان‌شرقی با نقش و نگارهای خاص و زیبا است که البته این صنعت در سال‌های اخیر رونق گذشته خود را از دست داده است.
در سال های اخیر صنعت فرش گرفتار مشکلاتی از جمله افزایش هزینه مواد اولیه نظیر پشم و ابریشم، نبود حمایت‌های بیمه‌ای و رفاهی، عدم واردات مواد اولیه بدلیل محاصره دریایی دشمن صهیونی و آمریکایی و کاهش علاقه نسل جوان به قالی بافی شده که رفع آنان نیازمند برطرف کردن دغدغه‌های فعالان این هنر، و حمایت توسط ادارات متولی از آنان است.
بافت فرش در آذربایجان شرقی و تبریز دارای پیشینه کهن تاریخی بوده به طوری که با تصویب شورای جهانی صنایع دستی در سال ۱۳۹۴، این شهر با در نظر گرفتن شاخص‌های مختلف به عنوان «شهر جهانی بافت فرش» و پایتخت فرش جهان انتخاب شد.
علیرغم اینکه صادرات فرش در دهه ۶۰، حدود دو میلیارد دلار بود، در چند سال اخیر صادرات فرش به کمتر از ۵۰ میلیون دلار رسیده است و در این راستا نیز اگر تحولی در سیستم سیاستگذاری، تمهیداتی برای واردات مواد اولیه، حمایت دولت از قالیبافان و اعطای وام خرید فرش دستباف صورت نگیرد، شاهد نابودی هنر و صنعت فرش و تابلو فرش دستباف خواهیم بود.
همچنین در حوزه صادرات نیز موانعی چون تحریم‌های بین‌المللی، مشکل نقل‌وانتقال پول و رقابت سنگین کشورهایی چون هند، پاکستان و ترکیه و عقب ماندگی کیفیت فرش ایرانی از لحاظ طرح و نوع آن، سهم ایران را در بازار جهانی کاهش داده است.
در ماه های گذشته، پیامد های جنگ رمضان همزمان با همه عرصه ها، بر زمینه تولید و بافت فرش و تابلو فرش تاثیر زیادی گذاشته که متاسفانه در صورت ادامه روند عدم تأمین مواد اولیه محصولات و عدم فروش فرش دستباف و تابلو فرش چند هزار کارگر در کارگاه های فرشبافی بیکار می‌شوند.
  وضعیت بحرانی خرید نخ
هادی ابری رییس اتحادیه تابلو فرش دستباف سردرود در گفت‌وگو با ایسنا، از وضعیت بحرانی خرید نخ خبر داد و گفت: متأسفانه از بهمن ماه سال گذشته تاکنون ما نتوانسته‌ایم هیچگونه نخی برای تولید تامین کنیم، به هر کدام از تولیدکنندگان نخ زنگ می‌زنیم، می‌گویند مواد اولیه نیست و هیچ نوع از انواع نخ را نداریم.
وی با بیان اینکه قیمت نخ موجود در بازار نسبت به سه ماه گذشته حدود ۱۵۰ درصد افزایش قیمت داشته است، ادامه داد: پشم که مواد اولیه برای بافت و تولید فرش ریزباف، تابلو فرش دستباف سردرود و فرش ۵۰ رج تبریز است، بخش عمده آن وارداتی است که با توجه به شرایط جنگی دیگر واردات صورت نمی‌گیرد.
ابری از کاهش شدید فروش فرش و تابلو فرش به دلیل وقایع اخیر کشور خبر داد و گفت: در سه ماه گذشته چندین باب مغازه در حوزه قالی‌بافی و فرش فروشی در شهر سردرود تعطیل شده و کارگاه‌های بافندگی‌ نیز تعطیل شده‌اند.
وی خواستار ارائه تسهیلات کم‌بهره برای کارآفرینان و واحدهای تولیدی و بافندگی در راستای عدم تعدیل نیرو از دستگاه های مربوطه استانی شد و ادامه داد: اداره صنعت، معدن و تجارت استان باید نمایشگاه های تخصصی در حوزه فرش و تابلوفرش برای فروش محصولات برگزار کند.
رییس اتحادیه تابلو فرش دستباف سردرود از اشتغال بیش از ۱۰۰ هزار نفر در زمینه بافت تابلوفرش در ۱۸ استان خبر داد و گفت: حدود هشت سال پیش، بیش از ۳۰۰ هزار نفر در این عرصه مشغول در کشور فعالیت بودند و اکثرا بیمه قالیبافی ندارند.
 فرش تبریز نیازمند حمایت جدی
علی سلیمانی رئیس اداره فرش اداره کل صنعت، معدن و تجارت آذربایجان شرقی در گفت‌وگو با ایسنا  با اشاره به ظرفیت‌های گسترده استان در حوزه فرش گفت: حدود ۲۰۰ هزار نفر در آذربایجان شرقی از این حوزه ارتزاق می‌کنند، دو هزار فروشنده فرش دستباف و ۱۷۵ طراح و نقاش فرش در استان فعالیت دارند و ۸۰ درصد تأمین و توزیع مواد اولیه تولید نیز در این استان انجام می‌شود.
وی با اشاره به قطع بیش از ۱۰ ساله بودجه بیمه قالیبافان، از پیگیری برای بازگشت ردیف اعتباری این بخش در برنامه هفتم توسعه خبر داد و گفت: بیمه قالیبافی امنیت شغلی بافندگان را تضمین می‌کند و در صورت نبود حمایت‌های لازم، پایداری اشتغال و ماندگاری فرش دستباف با تهدید جدی مواجه خواهد شد.
وی با بیان اینکه در تمامی کسب‌وکارها مشکلاتی وجود دارد، اظهار کرد: فرش دستباف دردانه صنایع‌دستی ایران است و به‌حق انتظارات از این حوزه بسیار بالاست؛ بنابراین باید در زمینه امنیت شغلی و حمایت‌ها اقدامات جدی‌تری انجام شود.
وی افزود: خواستگاه بیمه قالیبافان، استان آذربایجان شرقی است و از سال ۱۳۸۴ با همکاری اداره فرش، تشکل‌ها و نمایندگان استان، این موضوع به‌صورت لایحه به مجلس ارائه شد که از سال ۱۳۸۹ اجرایی و تا سال ۱۳۹۳ به‌خوبی پیش رفت. در آن مقطع حدود ۹۵ هزار نفر در استان تحت پوشش بیمه قالیبافی قرار گرفتند.
سلیمانی ادامه داد: پس از آن، ردیف و بودجه بیمه قالیبافان در برنامه‌های توسعه قطع شد و اکنون بیش از ۱۰ سال است که بودجه این بخش تخصیص نیافته است. در حال حاضر ۳۴ هزار نفر در استان تحت پوشش بیمه قالیبافی هستند که همین امر موجب شده فرش به‌صورت خانگی زنده بماند.